ABD-İran anlaşmasının detayları netleşti

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, düzenlediği telekonferansta İran’la yürütülen anlaşma sürecine ilişkin kritik bilgiler paylaştı. Yetkili, müzakerelerde artık son aşamaya gelindiğini ve anlaşmanın önümüzdeki birkaç gün içinde imzalanmasını beklediklerini belirtti.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan yetkili, kesin bir tarih veremeyeceğini vurgularken, anlaşmanın gerçekleşme olasılığına dair dikkat çekici bir değerlendirme yaptı: “Bu sabah yüzde 75 derdim. Şu anda bu oran muhtemelen yüzde 80 ya da yüzde 85 civarında, ancak yüzde 100 değil çünkü sistemleri oldukça karmaşık.”

İran anlaşmasının temel hedefleri

Yetkili, söz konusu anlaşmayla ABD’nin temel önceliklerinin büyük oranda karşılandığını vurguladı ve anlaşmanın çekirdeğini oluşturan 4 ana hedefi şöyle özetledi:

• Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması: Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın tekrar ticarete ve deniz trafiğine açılmasını ve ABD’nin İran’a yönelik ablukasının kaldırılmasını öngörüyor.
• İran’ın nükleer programının tasfiyesi: İran’ın mevcut nükleer programının kapsamlı biçimde tasfiye edilmesi ve nükleer kapasitesinin ciddi şekilde sınırlandırılması hedefleniyor.
• Uranyum stokunun devri: İran’daki zenginleştirilmiş nükleer materyalin (uranyum) ABD tarafından alınmasının ve böylece potansiyel nükleer riskin azaltılmasının önü açılıyor.
• Bölgede uzun vadeli barış: Anlaşmanın, Orta Doğu’da uzun vadeli istikrar ve barışa zemin hazırlaması amaçlanıyor.

Yetkili, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun yerinde imha edilip ardından ülke dışına çıkarılmasının planlandığını kaydederek, bu mekanizmanın teknik ve denetim boyutuyla titizlikle tasarlandığını ifade etti.

Yaptırımlar ve ekonomik etkiler

Üst düzey yetkili, İran’ın anlaşmaya tam uyum göstermesi halinde bu ülkeye yönelik ekonomik yaptırımların büyük ölçüde kaldırılacağını belirtti. Bu çerçevede İran’ın, küresel ticaret ve finans sistemine yeniden entegre olmasının önünün açılacağına dikkat çekildi.

Yetkili, “Terörizmin en büyük destekçisi olmak yerine normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında bu şekilde ödüllendirilecekler.” ifadesini kullanarak, anlaşmanın İran halkına ekonomik ve sosyal anlamda kayda değer faydalar sağlayacağı görüşünü dile getirdi.

Ekonomi cephesinde, yaptırımların kalkmasının İran’ın enerji ihracatı, bankacılık sistemi ve doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde önemli bir etki yaratması bekleniyor. Bu durum, küresel petrol arzı ve fiyat oluşumları açısından da yakından izlenecek.

Bölgesel aktörlerin rolü

Yetkili, başta İsrail olmak üzere bölgedeki ilgili ülkelerin sürece dahil edildiğini ve bu ülkelerden anlaşma çerçevesinde uyumlu hareket etmelerinin beklendiğini vurguladı.

“Tüm müttefiklerimizin, İsraillilerin ve Körfez ülkelerinin bu girişime katılacağından oldukça eminiz.” diyen yetkili, anlaşmanın sadece ABD-İran ilişkilerini değil, bölgesel güvenlik mimarisini de yeniden şekillendirebilecek potansiyel taşıdığını belirtti.