Kuzey Kore için oyunun kuralları değişiyor
Kuzey Kore ekonomisinde sürpriz büyüme
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 7 yıl aradan sonra Kuzey Kore'ye resmi ziyarette bulundu. Şi Cinping, başkent Pyongyang'da Kuzey Kore Devlet Başkanı Kim Jong-un tarafından karşılanırken, iki ülke ittifakını "yeni seviyelere taşıma" sözü verdi.
Ziyaret, ABD basını tarafından da yakından izlenirken, Wall Street Journal (WSJ) Kuzey Kore ekonomisindeki dikkat çekici büyümeye vurgu yaptı. "Dünyanın en beklenmedik ekonomik başarı öyküsü: Kuzey Kore" başlıklı analizde, yıllardır ağır yaptırımların gölgesinde kalan izole ekonominin nasıl ayakta kaldığı detaylandırıldı.
Rusya savaşı kırılma yarattı
Rusya-Ukrayna savaşı bir dönüm noktası oldu. Analize göre Kuzey Kore ekonomisi için bu savaş kritik bir kırılma yarattı. Kim Jong-un yönetimi, Rusya'ya silah satarak ve askerlerini Ukrayna cephesine göndererek önemli bir nakit akışı sağladı ve ülkenin mali pozisyonunu güçlendirdi.
Öte yandan, Kuzey Koreli bilgisayar korsanlarının kripto para hırsızlığı gibi siber faaliyetler üzerinden ülkeye milyarlarca dolar kazandırdığı iddia edildi. Bu kaynaklar, yaptırımların etkisini sınırlamaya yardımcı olan ilave gelir kanalları olarak öne çıkıyor.
Kim Jong-un'un ambargoları delmenin yollarını bularak ülkeye daha fazla yakıt ve malzeme soktuğu ileri sürülüyor. Özellikle Pekin'den gelen destek ile Kuzey Kore'nin tedarik zincirinde belirgin bir rahatlama yaşandığı, bunun da iç piyasada hissedilir bir dönüşümü tetiklediği belirtiliyor.
Pyongyang'da tüketim ekonomisi sinyali
Pyongyang'ın görünümü tamamen değişti. Son birkaç yıl içinde Pyongyang'a giden ziyaretçilerin, internet üzerinden taksi çağırma, akıllı telefonla ödeme yapma ve yemek teslimatı gibi daha önce ülkede bulunmayan hizmetlerle karşılaştığı aktarılıyor.
Şehirde BMW bayileri, alışveriş merkezleri, lüks restoranlar ve internet kafeler gibi tüketim odaklı noktaların yaygınlaştığı ifade ediliyor. Bu tablo, özellikle başkentte, seçkin kesime dönük bir tüketim ekonomisi adası oluştuğuna işaret ediyor.
Halkın giderek yaygınlaşan cep telefonlarına yoğun ilgi gösterdiği, dijital ödeme ve çevrimiçi hizmetlerin de bu eğilimi desteklediği kaydediliyor. Ancak bu dönüşümün ülke geneline eşit dağılmadığı, ağırlıklı olarak sistemle uyumlu elit tabakayı beslediği değerlendiriliyor.
Büyüme rakamları ve eşitsizlik
Son 8 yılın en yüksek büyüme rakamları. Güney Kore Merkez Bankası'nın istihbarat verilerine dayanarak hazırladığı son tahminlere göre, Kuzey Kore ekonomisi 2024 yılında %3,7 büyüyerek son 8 yılın en yüksek oranına ulaştı.
Bu performans, yaptırımlarla çevrili bir ekonomi için dikkat çekici bir çıkışa işaret ederken, aynı zamanda Pyongyang'ın nükleer programdan vazgeçmesi yönündeki ABD müzakerelerini zorlaştıran bir faktör olarak da öne çıkıyor. Ekonomik nefes alan bir yönetimin, pazarlık masasında taviz verme iştahı sınırlı kalabilir.
Analizlerde, ABD Başkanı Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde Kim Jong-un ile üç kez yüz yüze görüştüğü hatırlatılıyor. Buna karşın, son yıllarda oluşan yeni ekonomik imkanların toplumun geneline değil, çoğunlukla ülke içindeki seçkin ve rejime yakın kesime yarar sağladığı vurgulanıyor.
Büyümenin karanlık yüzü
Mucizevi bir dönüşüm. WSJ, 26 milyon nüfuslu Kuzey Kore'de halkın yaklaşık yarısının yetersiz beslenme sorunu yaşadığını, ülkenin insan hakları karnesinin ise oldukça zayıf olduğunu öne çıkarıyor. Buna rağmen, üst düzey elitler için "mucizevi" sayılabilecek bir ekonomik dönüşümden söz ediliyor.
New York Times (NYT) da "Mucizevi bir dönüşüm: Kim Jong-un, Kuzey Kore'yi nasıl güçlendirdi?" başlıklı bir haber yayımlayarak tabloyu benzer bir çerçevede analiz etti. Haberde, pandemi döneminde Kim Jong-un'un iç siyasi kontrolünü pekiştirdiği, Rusya-Ukrayna savaşıyla da ekonomiyi toparlama imkanı yakaladığı vurgulandı.
NYT'ye göre Kuzey Kore, Moskova'dan para, yakıt, gıda ve askeri teknoloji tedarik ederek askeri ve ekonomik kapasitesini güçlendirdi. Bu ilişkiler, Pyongyang'ın hem içerde hem de uluslararası arenada pazarlık gücünü artıran kritik kaldıraçlar oluşturdu.
Kim Jong-un için siyasi teminat
Cehennemden cennete seyahat. Pandemi döneminde ulusal yayında halktan özür dileyerek "Gerçekten üzgünüm. Çabalarım ve samimiyetim, halkımızın hayatın güçlüklerinden kurtulmasına yetmedi" diyen 42 yaşındaki Kim Jong-un'un, son birkaç yılda ciddi bir siyasi ve ekonomik manevra alanı kazandığı değerlendiriliyor.
Analistler, Kim'in bu süreçte "cehennemden cennete seyahat ettiği" yönünde yorumlar yapıyor. Aynı dönemde Kuzey Kore liderinin sınırları sıkı biçimde kapatarak kaçakçılık kanallarını büyük ölçüde kestiği belirtiliyor. Bu adım, hem salgın kontrolü hem de sermaye ve mal akışının daha merkezi denetimi açısından kritik rol oynadı.
Bugünkü tablo, yaptırımlar, savaş ekonomisi, siber gelirler ve Rusya-Çin eksenindeki desteklerle şekillenen, seçici bir büyüme hikayesine işaret ediyor. Ancak geniş halk kesimlerinin tabloya yansıyan payı sınırlı kalırken, Kuzey Kore dosyasının jeopolitik riskler açısından küresel piyasalar için önemini koruduğu görülüyor.