Mutabakatta Hürmüz için ABD fiyat formülü
ABD-İran mutabakatında Hürmüz ayrıntısı
ABD ile İran arasında varılan mutabakat metninde Hürmüz Boğazı'nın yönetimi ve denizcilik hizmetlerine ilişkin dikkat çekici hükümler yer aldığı öne sürülüyor. Sürece yakın ismi açıklanmayan bir kaynak, Fars Haber Ajansı'na yaptığı değerlendirmede, özellikle boğaz üzerindeki egemenlik ve gelir paylaşımı başlıklarının müzakerelerin son aşamasında yeniden şekillendiğini aktardı.
Kaynağın verdiği bilgilere göre, metnin son versiyonunda İran-Umman egemenliği "açık" ve "kesin" ifadelerle vurgulanıyor. Böylece Hürmüz Boğazı üzerindeki hukuki ve fiili yetkinin iki ülke tarafından kullanılacağı, metin düzeyinde daha net bir çerçeveye oturtulmuş görünüyor.
Denizcilik hizmetleri ve ücret
Yeni mutabakat metninde Hürmüz Boğazı'ndaki denizcilik hizmetlerinin gelecekteki yönetiminin İran ve Umman tarafından belirleneceğine dair özel bir bölüm bulunduğu iddia ediliyor. Metinde "denizcilik hizmetleri" ifadesinin açıkça kullanılması, kaynaklara göre, ABD tarafından İran'ın bu kapsamda ücret tahsil etme hakkının zımnen kabulü anlamına geliyor.
Aynı ifadenin metnin başka bir bölümünde de tekrarlandığı, bu çerçevede İran'ın gemilerin ücretsiz geçişini yalnızca 60 gün boyunca kabul edeceğinin kayda geçirildiği savunuluyor. Böylece, ABD tarafının ücretlendirme ilkesini prensipte benimsediği, İran'a ise 60 günlük bir muafiyet penceresi tanındığı belirtiliyor.
Gelir ve ekonomik etkiler
Kaynak, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere güvenlik, denizcilik, çevre koruma ve sigorta başlıklarında hizmet sunmayı planladığını aktarıyor. Bu hizmetler karşılığında elde edilecek gelirlerin, ülkenin ekonomik kalkınma politikalarında kullanılmasının hedeflendiği ifade ediliyor.
Söz konusu düzenlemelerin hayata geçmesi halinde, Hürmüz Boğazı'ndan geçen küresel enerji ve ticaret trafiği üzerinde maliyet etkilerinin ortaya çıkması, navlun ve sigorta fiyatlamalarında yeni bir risk primi oluşması beklenebilir. Bu durum, bölge riskinin seyriyle birlikte enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı maliyetleri açısından yakından izlenecek başlıklar arasında öne çıkıyor.