Netanyahu seçim yarışına yeniden giriyor
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ekim ayında yapılması planlanan seçimlerde yeniden başbakanlık için yarışa giriyor. Netanyahu’nun lideri olduğu Likud Partisinden gelen açıklamada, Netanyahu’nun bir kez daha aday gösterildiği ve parti içinde seçimleri kazanacağına yönelik güçlü bir beklenti bulunduğu belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce ABC News’e verdiği röportajda Netanyahu’nun adaylığına ilişkin net bilgi sahibi olmadığını söylemişti. Ancak sahada oluşan siyasi tablo, Netanyahu’nun hem ülke içinde hem de ABD ile ilişkiler bağlamında yeniden kritik bir figür haline geldiğini gösteriyor.
7 Ekim sonrası ilk seçim
İsrail, ülkenin en büyük güvenlik zaafı olarak değerlendirilen 7 Ekim 2023 Hamas saldırısının ardından ilk kez sandığa gidecek. Aralık 2022’de İsrail tarihinin en sağcı koalisyonuyla iktidara dönen Netanyahu, bu süreçte hem iç politikada hem de bölgesel cephelerde yoğun baskıyla karşı karşıya kaldı.
Gazze, Lübnan ve İran dosyalarında art arda gelen çatışmalar, hükümetin güvenlik yönetimini tartışmaya açarken, aynı dönemde yargı reformu nedeniyle ülke çapında kitlesel hükümet karşıtı protestolar yaşandı. Bu gelişmeler, Netanyahu’nun liderliğine dair kamuoyu algısını belirgin biçimde zayıflattı.
Anketlerde zayıflayan destek
Son kamuoyu araştırmaları, Netanyahu’nun liderliğini sürdürdüğü mevcut koalisyonun bir sonraki seçimde parlamentodaki çoğunluğunu kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. İsrail Demokrasi Enstitüsü’nün 9 Haziran tarihli anketine göre, seçmenlerin yüzde 61’i Netanyahu’nun yeniden aday olmaması gerektiği görüşünde birleşiyor.
Buna karşın, muhalefetin potansiyel oy oranı da tek başına net bir iktidar çoğunluğuna işaret etmiyor. Araştırmalar, muhalefetin, bazı muhalefet liderlerinin karşı çıktığı Arap partileriyle ittifak kurmadığı sürece parlamentoda istikrarı sağlayacak çoğunluğa ulaşamayacağını gösteriyor. Bu tablo, seçim sonrasında uzun ve zorlu koalisyon pazarlıklarına işaret ediyor.
Trump – Netanyahu hattında gerilim
ABD’li ve İsrailli yetkililer, 28 Şubat’ta İran’a yönelik ortak saldırı düzenleyen Trump ve Netanyahu arasında son dönemde tansiyon yükseldiğini kabul etse de, iki ülke arasındaki güvenlik ve istihbarat iş birliğinin hâlen yakın ve stratejik düzeyde sürdüğünü vurguluyor.
ABD merkezli Axios haber sitesinin aktardığına göre, Trump ile Netanyahu arasında yapılan bir telefon görüşmesi ikili ilişkilerdeki gerilimi görünür kıldı. Haberde, Trump’ın özellikle İsrail’in Lübnan dosyasındaki adımlarına tepki gösterdiği, gerilimin bölgesel istikrar ve İran’la yürütülen ateşkes süreci üzerinde baskı yarattığı ifade edildi.
Lübnan ve İran denkleminde baskı
Üst düzey ABD’li yetkililere dayandırılan bilgilere göre, Trump, Hizbullah’ın İsrail’e yönelik saldırılarının farkında olduğunu ve İsrail’in meşru müdafaa hakkını tanıdığını Netanyahu’ya iletti. Ancak Trump, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) son günlerde Lübnan’da orantısız güç kullandığını dile getirerek, bu durumun İran’la ateşkesi uzatma çabalarını sekteye uğrattığını savundu.
Axios’un iddiasına göre Trump, söz konusu telefon görüşmesinde Netanyahu’ya yönelik eleştirilerini sertleştirerek “Sen kahrolası bir delisin” ifadesini kullandı. Bu iddia, ABD – İsrail hattındaki kişisel düzeydeki gerilimle birlikte, Netanyahu’nun uluslararası arenadaki manevra alanının da daraldığı yorumlarını güçlendiriyor.