ABD stratejik petrol rezervi 43 yılın dibinde
ABD, İran kaynaklı arz şokunun ardından petrol piyasalarını sakinleştirmek için stratejik rezerv kapısını sonuna kadar açtı. Ancak birkaç ay içinde devreye alınan satışlar, ülkenin enerji güvenliği açısından kritik kabul edilen stok seviyesini 43 yılın en düşük noktasına çekti.
ABD Enerji Bakanlığı verilerine göre, ülkenin stratejik petrol rezervi yaklaşık 340,3 milyon varil seviyesine indi. Bu seviye, 1980'lerin başından bu yana kaydedilen en düşük hacim olarak öne çıkıyor.
İran savaşı ve fiyat şoku
İran'daki savaşın tetiklediği jeopolitik riskler ve arz endişeleri, yılın ilk aylarında petrol fiyatlarında sert yükselişlere yol açtı. Fiyatlardaki hızlı tırmanış, hem ABD hem de diğer tüketici ülkelerde enflasyon baskılarını yeniden gündeme taşırken, hükümetler stratejik rezerv kartına yöneldi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, İran'daki savaş sonrası yaşanan fiyat şokunu sınırlamak amacıyla Mart ayında tarihin en büyük eşgüdümlü stratejik petrol rezervi salımında uzlaştı. Böylece, piyasalara aynı dönemde benzeri görülmemiş bir miktarda ek arz sağlanması kararlaştırıldı.
400 milyon varillik küresel salım
IEA Başkanı Fatih Birol, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması nedeniyle oluşan arz kaybını telafi etmek üzere toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini belirtmişti. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktası olması nedeniyle herhangi bir kesinti yaşandığında fiyatlar üzerinde güçlü bir çarpan etkisi oluşturuyor.
Bu çerçevede koordine edilen stratejik rezerv salımı, hem arz açığını kapatmayı hem de piyasadaki spekülatif fiyat hareketlerini sınırlamayı hedefledi. Salımın büyüklüğü, IEA tarihindeki önceki tüm kolektif müdahaleleri geride bıraktı.
ABD rezervinden 172 milyon varil
Plan kapsamında ABD Enerji Bakanlığı, kendi stratejik petrol rezervinden 172 milyon varil petrolü piyasaya verme kararı aldı. Bu miktar, küresel toplam salımın önemli bir kısmını oluştururken, ABD'nin rezerv seviyesini kısa sürede aşağı çekti.
Bakanlık, söz konusu 172 milyon varilin yaklaşık 120 günlük bir takvimde kademeli şekilde piyasaya sunulacağını açıklamıştı. Böylece ani ve sert bir boşalma yerine, fiyatlama üzerindeki etkiyi zamana yayılmış bir şekilde yönetmek hedeflendi.
Ancak bu adımların yan etkisi, ABD stratejik petrol rezervinin son 43 yılın en düşük seviyesine gerilemesi oldu. Uzmanlar, fiyat istikrarı ile uzun vadeli enerji güvenliği arasındaki denge tartışmalarının önümüzdeki dönemde daha da sertleşebileceğine dikkat çekiyor.